nov 202012
 

We zien Sebastiaan vastgebonden aan een boom voordat de boogschutters hem zullen executeren.

Nee, we zien niet wat er toen gebeurde, we zien de katholieke legende van het martyrium van de heilige Sebastiaan.

Nee, wat we zien is niet de legende, dit is een toneelstuk, een wat eigenwillige interpretatie, geschreven door een jezuïet die leraar is aan een Canadese kostschool.

Nee, we zien de interactie van de spelers, drie jongens op deze kostschool. Het stuk doet er eigenlijk niet toe. Of toch?

Nee, we zien wat zich een van de drie veertig jaar later in het gevangenis herinnert van deze uitvoering en vooral van de verlangens zijn mede-acteurs.

Nee, het is wél de uitvoering van een toneelstuk, maar dan een stuk dat diens medegevangenen in de gevangenis spelen om zijn herinnering uit te beelden.

Nee, we zien wat deze herinnering veertig jaar later doet met een andere van de scholieren van toen, die nu op bezoek is in de gevangenis. Dus zijn gedachten en gevoelens bij het zien van een door gevangenen gespeeld toneelstuk waarin een van de gevangenen zijn herinnering eraan uitbeeldt, hoe hij veertig jaar eerder dacht en voelde tijdens het spelen van een toneelstuk waarin een jezuïetenpater zijn interpretatie van de legende uitbeeldde die in de kerk ontstond nadat veel eerder ene Sebastiaan van pijlen doorboord werd.

Uit romans en films kent men het, dat een verhaal vanuit verschillende perspectieven bekeken wordt. Meestal zijn dat er twee of drie. In Lilies / Les feluettes, een film uit 1990 stapelt John Greyson zeven lagen op elkaar. Dat is nog eens iets anders dan een verhaal vanuit verschillende invalskoeken naast elkaar te bekijken. Het is zo knap dat je zou verwachten dat het geen spannende film kan opleveren maar alleen een gekunstelde proeve van bekwaamheid in de wiskunde. Maar van Lilies kun je net als van de fuga’s van Bach genieten zonder continu over de vorm na te denken. Het is een spannend en ontroerend meesterwerk over schoonheid, liefde en dood.

De toeschouwer ziet niet altijd de zeven lagen op elkaar. In de eerste helft van de film wordt hij onopdringerig, maar duidelijk bij de hand genomen bij het wisselen van het gezichtspunt van de ene laag naar de andere. Elke wisseling is een verrassing, maar zorgt niet voor verwarring. De film is geen doolhof. Aan allerlei details kan men steeds zien, waar men is. In de tweede helft, wanneer de toeschouwer aan het spel gewend is, beginnen de lagen elkaar te doordringen. We zien de jongens van toen in de omgeving van toen met hun nette kleren van toen, maar met een nummer achter op de broekzak zo als de gevangene die hem veertig jaar na dato speelt op zijn gevangenispak draagt. En we zien iemand van nu zichzelf van toen recht in de ogen kijken.

Een film met zo’n knappe vorm, daarbij zo liefdevoll en technisch perfect gemaakt, spannend met een ontroerend, maar verre van kitscherig verhaal – zo’n film zou wereldberoemd moeten zijn. Een cultfilm.

Maar men kan niet alles hebben. De film is in de Verenigde Staten en in Canada nooit een “gewoon” bioscoop in gekomen en zal dat nooit doen. Hij werd nooit in een landelijke krant besproken en zal dat ook nooit worden.

Het verhaal heeft nu eenmaal drie mensen nodig die in alle mogelijke combinaties erotisch naar elkander kunnen verlangen. Het verhaal kan dus niet zonder te laten zien dat zoiets als homosexualiteit bestaat en dat zulke mensen ook nog van elkaar kunnen houden. Daar komt bij dat de herinneringen aan toen als toneelstuk in een gevangenis gespeeld worden. In een gevangenis voor mannen heb je alleen mannen. Deze mannelijke gevangenen moeten dus ook de vrouwen uit de tijd van toen spelen. Om duidelijk te maken dat ze vrouwen spelen, dragen ze vrouwenkleren.

Een film met mannen die van elkaar houden en met mannen in vrouwenkleren – in Amerika kan zoiets alleen in achterkamertjes vertoond en in ondergrondkrantjes beschreven worden.

 

Hanno Wupper

  One Response to “Lilies – gelaagd kijken en denken”

  1. U kunt ook het onderliggende boek kopen: Les feluettes van M. M. Bouchard.

 Leave a Reply

(required)

(required)

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>