jun 271998
 

Door Hanno Wupper

Microsoft ligt in de clinch met de rest van de wereld. Terwijl Bill Gates, vaak de rijkste man van de wereld genoemd, nog maar kort geleden totaal niets zag in het internet, wil hij nu programmatuur voor internet-toegang integreren met zijn besturingssysteem Windows. Iedereen die Windows koopt, kan dan meteen het internet op. De Amerikaanse overheid en een aantal concurrenten willen dit echter laten verbieden, omdat daardoor bedrijven die eigen internet-browsers aanbieden, benadeeld zouden worden. Wat moeten we hiervan denken?
Het is altijd nuttig dit soort moeilijke vraagstukken te bekijken vanuit verschillende invalshoeken. Ik kies de machtspolitieke, de wetenschappelijke en de esthetische.

Het gaat om macht. Microsoft is de machtigste en grootste leverancier van software. Zijn marktaandeel blijft groeien. Concurrenten worden geslikt of vernietigd. Er zijn dan ook nauwelijks meer concurrenten. Wie geen Windows-computer bezit, is uitgesloten van de belastingsdiskette, de NS-Reisplanner, stadsplattegronden en telefoongidsen op cd-rom en heeft maar beperkte mogelijkheden tot on-line banking. Het is weliswaar technisch geen probleem, een cd-rom zo in te richten dat deze onder verschillende besturingssystemen gebruikt kan worden, maar Microsoft heeft het voor elkaar weten te krijgen dat de Belastingdienst, de Spoorwegen, de KPN en de banken dat gewoon niet doen en daardoor iedereen die niet meedoet aan de Windows-hype degraderen tot tweederangs burger.

Maar waarom opeens deze opwinding omtrent internet-browsers? Is er geen wereld denkbaar waar Microsoft zijn de-facto-monopolie op besturingssystemen blijft houden, maar waar anderen aanvullende programma’s leveren voor internet-toegang? Moeten ze zich nou echt met alles bemoeien? Om dit te begrijpen moet men inzien dat niet de internet-browsers van Netscape, maar het internet zélf een bedreiging is voor het monopolie van Microsoft. Voor de concurrerende besturingssystemen zijn namelijk prachtige browsers beschikbaar. Voor het internet zijn dus alle computers gelijk. Als binnenkort banktransakties, de belastingaangifte en nog veel meer via world-wide web kunnen worden verzorgd, is iedere internet-gebruiker weer eersterangs burger, ook zonder Windows. [De telefoongids en de reisplanner zijn nu al voor iedereen via internet raadpleegbaar.] Kortom: hoe meer het internet biedt, hoe minder monopolistisch de positie van Microsoft wordt. Tenzij ze dus ook een monopolie op internet zelf weten te bemachtigen. Als Microsoft programma’s voor internet-toegang integreert in zijn besturingssysteem, zullen deze op Windows-machines efficiënter werken dan de programma’s van bijvoorbeeld Netscape. Dan zal Netscape zijn producten alleen nog kunnen slijten aan de paar gekken die zich tegen het oprukken van Windows blijven verzetten – en daarom snel van de markt verdwijnen.

Daarom dus wordt een verwoede machtsstrijd gevoerd. Met informatica, het vak van de schrijver van dit stukje, heeft dit niets te maken.

Informatici kunnen dieptriest worden van de macht van Microsoft omdat Windows zélf evenmin met informatica te maken heeft -hooguit stelt het onze wetenschap in slecht licht. Toen MS-DOS lang geleden op de markt kwam, was het vanuit wetenschappelijk oogpunt al sterk verouderd. Het zit zo in elkaar dat het voor zijn gebruikers aan de lopende band probleemsituaties creëert die – toen al! – bij volgens de `state of the art’ gemaakte besturingssystemen helemaal niet voor konden komen. Vele, vele miljoenen mensuren worden op de hele wereld verspild aan het oplossen van volstrekt onnodige problemen, gecreëerd door een achterlijk besturingssysteem. Toen de wereld begon te merken dat de Macintosh-computers van concurrent Apple vele malen makkelijker te gebruiken waren, maakte Microsoft een soort imitatie van het Macintosh-besturingssysteem en bracht dat onder de naam Windows op de markt. Dit Windows echter zit bovenop DOS, en elke poging om de gebreken van DOS te camoufleren levert alleen maar nieuwe problemen op. De schrijver van dit stukje wordt “als informaticus” regelmatig om hulp gevraagd door kennissen die met DOS en Windows opgescheept zitten en moet telkens weer met pijn in het hart concluderen dat de problemen waarmee ze kampen al in de jaren 80 werden opgelost en op bijvoorbeeld een Macintosh helemaal niet kunnen ontstaan.

Omdat dit stukje geen ruimte biedt voor voorbeelden, zullen we het moeten doen met een vergelijking. Als we een besturingssysteem dat zo makkelijk te gebruiken, zo betrouwbaar en elegant is als de informatici het graag willen hebben – en zulke systemen bestaan echt! – als we dat vergelijken met een op alle onderdelen geoptimaliseerde mountain bike waar geen schroef of knop te veel op zit, dan moet men zich bij Windows een soort trap-Trabant (we blijven even benzine-vrij) voorstellen. Met kan er niet harder mee gaan, men zit ook niet warmer en droger, want alles tocht en klappert verschrikkelijk. Men kan er wel meer mee transporteren, maar dat komt alleen omdat vele dingen nodeloos zo verpakt zijn dat ze zich niet op de baggagedrager van de fits laten bevestigen. Microsoft heeft er wel voor gezorgd dat hun trap-Trabant een soort vliegtuigcockpit heeft met 7000 indrukwekkende meetinstrumenten.

Het komt vaker voor dat de wereld verkocht is aan iets dat verre van optimaal is. Onbevredigend is alleen dat zo velen overtuigd zijn dat Windows het beste is wat er is. En dat heeft met esthetiek te maken.

Een besturingssysteem kan, net als een racefiets of een schilderij, mooi en perfect zijn en overtuigen door zijn elegante eenvoud. Maar niet iedereen is gewend dit te zien. Velen kopen een schilderij dat ze doet denken aan wat ze over Vermeer gehoord hebben, maar waar de kleuren net iets intensiever, de zonsondergang net iets romantischer is en waar bovendien nog een edelhert in het midden staat. Wie Windows mooi vindt, valt op kitsch meer dan op echte kwaliteit.

Als meer mensen op computergebied echte kwaliteit zouden herkennen, was het machtsgedoe in de rechtszalen misschien niet nodig.


verschenen in De Gelderlander, opinie, 27 juni 1998

Hanno Wupper

 Leave a Reply

(required)

(required)

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>